Amasya tarihçesi
Amasya adının kökenine ilişkin kaynaklar, kentin çok katmanlı bir tarih içinde farklı adlarla anıldığını gösterir. Hitit belgelerinde Hakmiş (Khakm(p)is) olarak anılan yerleşme, Pontus döneminde Amasseia/Amaseia adını almış; antik sikkelerde ve Antik Çağ coğrafyacılarında bu adın kullanımı görülür. İsme ilişkin bir yoruma göre Amaseia, doğu kökenli Ana Tanrıça Mâ ile ilişkilendirilmiş, bazı eski ve artık geçerli sayılmayan yaklaşımlar ise isim benzerliğine dayanarak Mısır ya da Ermeni kaynaklı kökenler öne sürmüştür.
Bölgede insan yerleşimi Kalkolitik Çağa dek uzanır ve çok sayıda höyük kaydı vardır (örneğin Ovasaray Hamam Tepesi, Yassı höyük, Mahmatlar Höyüğü). Amasya, Orta ve Yeni Tunç Çağlarında Hatti ve Hitit etkisi altında kalmış, Hitit döneminden kalma teşup heykeli gibi buluntular bulunmaktadır. Ardından Frig, Kimmer, İskit ve Med-Pers egemenlikleri; Büyük İskender sonrası Hellenistik dönem; Pontos Krallığı’nın kuruluşu ve Amasya’nın uzun süre başkent olması; Mitridatlı savaşlar ve Pompeius’un 63 M.Ö. zaferiyle Roma idaresine geçiş; Roma ve Bizans dönemlerindeki idari önem ile halklandırılmış, VIII. yüzyıldan itibaren Bizans askerî teşkilatı içinde yer alması ve 11. yüzyılda Danişmendler döneminde Türk egemenliğine geçmesi gibi aşamalar yaşanmıştır.
Öne çıkan tarihsel noktalar
- İlk yerleşimler Kalkolitik Çağa kadar uzanır ve çok sayıda höyükle belgelenmiştir.
- Amasya, M.Ö. 301’de Pontos Devleti’ni kuran Mithridates Ktistes tarafından başkent yapılmıştır; V. Mithridates dönemine kadar başkent olarak kalmıştır.
- M.Ö. 63’te Pompeius’un zaferiyle Pontos son bulmuş, bölge Roma egemenliğine girmiş; Roma döneminde de kent sikkeleri basılmıştır.
- 1071 sonrası Anadolu’daki Türk akınlarıyla bölge Danişmendlilerin egemenliğine geçmiş ve 1101’de Amasya‑Merzifon arasında yapılan savaşta haçlı ordusu bozguna uğratılmıştır.
Bu bölüm site içi özgün editoryal özet olarak hazırlanmıştır.
Amasya için yerel rehber
Amasya ilindeki tüm ilçelere, mahalle, köy, cadde ve sokak kayıtlarına yerel rehber dizininden ulaşabilirsiniz. Her yer kaydı kendi yerel web rehberine ve işletme türlerine göre hazırlanmış içerik başlıklarına bağlanır.
Tüm ilçeleri ve yerleri gör →