Hakkari tarihçesi
Hakkâri bölgesi, Türkiye'nin güney ve doğu ucunun kesiştiği noktada, Güneydoğu Toroslar ile Zagros dağ silsilesinin kesişiminde yer alan genişçe dağlık bir alandır. Coğrafyası sarp ve zorludur; güneyde Erbil ve Musul düzlükleri, kuzeyde kadim Azerbaycan platosu bulunur. Bu coğrafi yapı bölgenin tarih boyunca merkezi otoritelere tam olarak bağlanmasını güçleştirmiş ve yerel toplumların ağırlıklı olarak aşiretler biçiminde örgütlenmesine yol açmıştır.
Tarihî kaynaklar X. yüzyıla kadar sınırlı kalmış; bunun nedeni hem bölgedeki az sayıda arkeolojik çalışma hem de mekânın izole oluşudur. X. yüzyıldan sonra Hakkâri'yle ilgili bilgiler artmış, XII. yüzyıldan itibaren Hakkâri beylikleri ortaya çıkmış ve Osmanlı ile Safevi arşivlerinde bölgeye ilişkin önemli belgeler yer almıştır; beylikler kâtipleri aracılığıyla kendi tarihlerini de yazıya dökmüşlerdir. Ayrıca XIX. yüzyıl başlarından 1914 yılına dek Batılı misyonerlerin Nesturiler üzerine bıraktığı zengin arşivler bölge tarihi için önemli kaynaklar oluşturur. Tarihî Hakkâri coğrafyası günümüz il sınırlarının çok ötesine uzanır; bazı bölümleri günümüzde Van ve Şırnak (Türkiye), Garbı Azerbaycan (İran) ile Duhok (Irak) sınırları içindedir.
Öne çıkan tarihsel noktalar
- Hakkâri adı ilk olarak Vakıdi’nin (ö. 822) eserlerinde geçer.
- Bölgenin merkezi Culemerg (Çölemerik) adı ilk kez Bar Hebraeus’un (Ebu’l‑Ferec b. Harun el‑Meleti, ö. 1286) "Tarih’uz‑Zaman" adlı eserinde görülür.
- "Hakkâri" sözcüğü metinde verilen etimolojiye göre "her" + "kari" bileşkesinden gelerek "edebilenler/kuvvetli olanlar" anlamı taşır; "Culemerg" ise su arkları ile beslenen mera anlamına gelir.
- Tarihte ilk merkezlerden biri İmadiye (Aşeb kalesi) olarak anılır; daha sonra bölgenin merkezi Culemerg olmuştur.
Bu bölüm site içi özgün editoryal özet olarak hazırlanmıştır.
Hakkari için yerel rehber
Hakkari ilindeki tüm ilçelere, mahalle, köy, cadde ve sokak kayıtlarına yerel rehber dizininden ulaşabilirsiniz. Her yer kaydı kendi yerel web rehberine ve işletme türlerine göre hazırlanmış içerik başlıklarına bağlanır.
Tüm ilçeleri ve yerleri gör →